Czysta podłoga przy wejściu, opróżnione kosze i błyszcząca armatura potrafią stworzyć bardzo dobre pierwsze wrażenie. Problem zaczyna się kilkadziesiąt centymetrów dalej: za grzejnikiem, pod szafką, na górnej krawędzi drzwi, wokół przepustów instalacyjnych albo pod urządzeniem, którego nikt nie przesuwa podczas codziennego serwisu. Właśnie tam najłatwiej sprawdzić, czy obiekt jest rzeczywiście utrzymywany w czystości, czy tylko regularnie porządkowany w miejscach widocznych dla użytkowników.
W budynkach biurowych, handlowych, hotelowych, medycznych czy edukacyjnych trudno dostępne strefy nie są problemem wyłącznie estetycznym. Gromadzą się w nich kurz, włókna tekstylne, włosy, resztki organiczne i wilgoć. Przy nawiewach oraz elementach instalacji dochodzą osady transportowane z powietrzem. W sanitariatach dodatkowym problemem bywają zachlapania i naloty w miejscach niewidocznych z poziomu stojącego człowieka. Jeżeli harmonogram sprzątania nie obejmuje tych punktów osobno, z czasem powstaje różnica między czystością deklarowaną a rzeczywistą.
Najwięcej brudu zostaje tam, gdzie kończy się standardowa trasa sprzątania
Typowy serwis dzienny jest zbudowany wokół powierzchni dostępnych bez demontażu wyposażenia i bez używania dodatkowego sprzętu. Operator odkurza lub myje ciąg komunikacyjny, przeciera blat, czyści sanitariaty, opróżnia kosze. Przy ograniczonym czasie na pomieszczenie działa to logicznie — najpierw wykonywane są czynności widoczne i najbardziej odczuwalne przez użytkownika.
Taki model ma jednak wyraźną słabość. Strefa znajdująca się 5–10 cm pod meblem może nie zostać dokładnie odkurzona przez wiele tygodni, jeżeli końcówka odkurzacza nie mieści się w szczelinie. Podobnie jest z przestrzenią między ścianą a ciężką szafą, górą opraw oświetleniowych, prowadnicami drzwi przesuwnych, kratkami wentylacyjnymi czy powierzchnią za wiszącą miską WC.
W praktyce do stref podwyższonego ryzyka należą przede wszystkim:
-
przestrzenie pod i za meblami, zwłaszcza zabudową stałą,
-
górne powierzchnie szaf, ścianek działowych i ościeżnic,
-
okolice kratek nawiewnych i wywiewnych,
-
listwy przypodłogowe oraz narożniki za drzwiami,
-
przestrzeń pod automatami vendingowymi, lodówkami i urządzeniami kuchennymi,
-
prowadnice wind i drzwi automatycznych,
-
miejsca wokół rur, przewodów, przepustów i zaworów,
-
dolne części grzejników oraz konwektorów,
-
strefy pod wyposażeniem sanitarnym,
-
szczeliny pomiędzy kabinami WC a ścianą lub podłogą.
Najgorszym błędem jest wpisanie takich powierzchni do ogólnej pozycji „sprzątanie pomieszczenia”. Wtedy każda ze stron może rozumieć zakres inaczej. Lepiej rozdzielić zadania według częstotliwości. Powierzchnie użytkowe czyści się codziennie, natomiast strefy techniczne i trudno dostępne powinny mieć osobny cykl, przykładowo raz na tydzień, raz na miesiąc albo kwartalnie, zależnie od rodzaju obiektu.
Nie ma jednej częstotliwości właściwej dla każdego budynku. W biurze z podłogą podniesioną kurz będzie zachowywał się inaczej niż w galerii handlowej przy wejściu z parkingu. Jeszcze inne wymagania dotyczą placówki medycznej, gdzie część pomieszczeń podlega bardziej rygorystycznym procedurom sanitarnym. W podmiotach leczniczych przepisy wymagają między innymi okresowego przeglądu, czyszczenia, dezynfekcji albo wymiany elementów wentylacji mechanicznej i klimatyzacji zgodnie z zaleceniami producenta, nie rzadziej niż co 12 miesięcy.
Kontrola „na oko” prawie zawsze premiuje powierzchnie reprezentacyjne
Jeżeli odbiór usługi odbywa się podczas krótkiego spaceru administratora po obiekcie, wykonawca szybko uczy się, które miejsca mają największy wpływ na ocenę. Recepcja, hol, lustra, toalety i podłogi będą dopracowane. Kurz na górze szafy o wysokości 2,2 m może pozostać niezauważony przez pół roku, ponieważ nikt nie patrzy na tę powierzchnię podczas standardowej kontroli.
Dlatego sensowna kontrola jakości nie powinna polegać na ogólnym pytaniu: „czy jest czysto?”. Lepszy jest podział obiektu na konkretne punkty kontrolne. Europejska norma EN 13549, funkcjonująca w Polsce jako PN-EN 13549, opisuje zasady tworzenia systemów pomiaru jakości usług czyszczenia, w tym kontrolę, pobieranie próbek, poziomy jakości oraz działania korygujące.
W mniejszym obiekcie nie trzeba budować rozbudowanego systemu. Wystarczy prosta karta kontroli obejmująca przykładowo 20–40 rotacyjnie wybieranych punktów. Raz kontrolowana jest góra szafy w pokoju 214, innym razem przestrzeń za automatem z kawą na drugim piętrze, dolna krawędź poręczy albo kratka wywiewna w toalecie.
Dobry test terenowy jest prosty:
-
wybierz pięć miejsc niewidocznych podczas normalnego przejścia przez pomieszczenie;
-
przeciągnij białą ściereczką po powierzchni;
-
sprawdź narożniki przy podłodze przy użyciu latarki;
-
zajrzyj pod wyposażenie, które da się skontrolować bez demontażu;
-
porównaj stan miejsca z częstotliwością wpisaną w harmonogram.
Jeżeli osad jest stary, zbity albo wyraźnie warstwowy, najczęściej oznacza to nie pojedyncze niedopatrzenie, lecz brak danej powierzchni w rzeczywistym procesie sprzątania.
Samo zwiększenie częstotliwości nie zawsze rozwiązuje problem. Jeżeli pracownik ma dostać kolejne 30 punktów do wyczyszczenia bez zwiększenia czasu serwisu, zwykle pogorszy się jakość gdzie indziej. Trzeba więc zdecydować, co jest priorytetem. W pierwszej kolejności powinny znaleźć się powierzchnie związane z higieną, przepływem powietrza, kontaktem użytkowników oraz miejsca, w których zabrudzenie może prowadzić do trwałych uszkodzeń wyposażenia.
Dopiero później warto zwiększać częstotliwość prac czysto estetycznych, takich jak regularne czyszczenie górnych powierzchni wysokich szaf w rzadko użytkowanych magazynach.
Dostęp do powierzchni trzeba zaplanować jeszcze przed rozpoczęciem sprzątania
Część problemów z czystością nie wynika ze złej pracy personelu, lecz z tego, że budynek albo wyposażenie skutecznie uniemożliwiają prawidłowe czyszczenie. Szafa ustawiona 3 cm od ściany tworzy szczelinę, do której nie mieści się standardowa ssawka. Automat ważący 150 kg, stojący bezpośrednio na posadzce, praktycznie wyłącza znajdującą się pod nim powierzchnię z codziennego serwisu. Dekoracyjne lamele, perforowane sufity czy rozbudowane instalacje podsufitowe zwiększają liczbę miejsc zatrzymujących kurz.
Dlatego przed podpisaniem zakresu usługi dobrze wykonać obchód techniczny obiektu, a nie tylko policzyć metry kwadratowe podłogi. Dwa biura po 3000 m² mogą wymagać zupełnie innego nakładu pracy. Open space z prostymi biurkami na nogach jest łatwy w obsłudze. Ta sama powierzchnia podzielona na małe gabinety, zabudowana regałami, roślinami, przegrodami akustycznymi i urządzeniami technicznymi będzie wymagała znacznie więcej czynności ręcznych.
Podczas takiego obchodu trzeba odpowiedzieć na kilka konkretnych pytań: czy meble można bezpiecznie przesuwać, czy wykonawca ma prawo używać drabiny, kto może zdejmować kratki instalacyjne, które urządzenia wolno odsunąć, a które mogą być przemieszczane wyłącznie przez serwis techniczny. To istotne również z punktu widzenia odpowiedzialności. Ekipa sprzątająca nie powinna samodzielnie demontować elementów instalacji tylko dlatego, że za nimi znajduje się kurz.
Problemem bywa też sprzęt. Do szczelin potrzebne są wąskie ssawki, do wysokich powierzchni kije teleskopowe, a przy większych wysokościach — dopuszczony do pracy sprzęt zapewniający bezpieczny dostęp. Używanie przypadkowego krzesła zamiast odpowiedniego wyposażenia jest złym rozwiązaniem niezależnie od tego, jak pilnie trzeba usunąć kurz.
W większych obiektach opłaca się wprowadzić mapę stref trudno dostępnych. Nie musi być skomplikowana. Na rzucie piętra można oznaczyć kilkanaście punktów i przypisać im częstotliwość oraz odpowiedzialność. Taki dokument szczególnie dobrze działa w galeriach handlowych, biurowcach wielopiętrowych, hotelach i placówkach ochrony zdrowia, gdzie pracuje kilka zmian lub kilka ekip.
Istotna jest również granica między sprzątaniem a obsługą techniczną. Czyszczenie zewnętrznej powierzchni kratki wentylacyjnej może należeć do serwisu porządkowego, ale już otwieranie kanału, czyszczenie instalacji czy wymiana filtrów powinny być wykonywane zgodnie z dokumentacją techniczną i zakresem odpowiedzialności właściwego serwisu. Próba „załatwienia wszystkiego sprzątaniem” kończy się czasem uszkodzonym elementem, zerwaną plombą serwisową albo nieprawidłowo zamontowaną osłoną.
Podobnie wygląda sytuacja w sanitariatach. Osad na zewnętrznej części syfonu można usunąć podczas okresowego doczyszczania. Korozja połączenia, stały przeciek czy wilgoć wracająca po każdym sprzątaniu to już usterka techniczna. Środki chemiczne nie naprawią nieszczelności i nie ma sensu zwiększać ich stężenia tylko po to, żeby maskować źródło problemu.
Przy wyborze firmy sprzątającej warto więc pytać nie tylko o liczbę osób i cenę za miesiąc, ale również o sposób inwentaryzacji takich miejsc, procedurę prac okresowych, dostępny sprzęt oraz sposób dokumentowania nieprawidłowości. Dodatkowe informacje na: https://kmc-services.com.pl
FAQ – trudno dostępne miejsca i kontrola czystości
Jak często należy czyścić trudno dostępne miejsca?
Nie istnieje jeden uniwersalny termin. Powierzchnie narażone na szybkie odkładanie kurzu lub wilgoci mogą wymagać czyszczenia co tydzień, natomiast część wysokich powierzchni w spokojnych pomieszczeniach wystarczy kontrolować i czyścić raz w miesiącu lub kwartalnie. Częstotliwość powinna wynikać z użytkowania, rodzaju zabrudzeń i ryzyka, a nie wyłącznie z kalendarza.
Czy kratki wentylacyjne powinny być czyszczone przez ekipę sprzątającą?
Zewnętrzne, dostępne powierzchnie często można włączyć do serwisu porządkowego. Demontaż kratek, dostęp do kanałów, filtrów i urządzeń wentylacyjnych powinien jednak pozostać po stronie osoby lub firmy mającej odpowiedni zakres obsługi technicznej.
Czy przesuwanie mebli powinno być częścią standardowego sprzątania?
Tylko wtedy, gdy zostało to uzgodnione i meble można przemieszczać bezpiecznie. Lekkie krzesło czy niewielki stolik nie stanowią problemu. Przesuwanie ciężkich szaf, urządzeń elektrycznych i zabudowy bez wcześniejszych ustaleń jest ryzykowne i może zakończyć się uszkodzeniem podłogi, instalacji albo samego urządzenia.
Jak szybko sprawdzić jakość sprzątania w dużym obiekcie?
Nie zaczynaj od recepcji. Wybierz losowo kilka pomieszczeń i sprawdź miejsca poza głównym polem widzenia: górę drzwi, przestrzeń pod meblem, narożnik przy listwie, powierzchnię za urządzeniem oraz kratkę wentylacyjną. Kilkanaście takich kontroli mówi zwykle więcej niż ogląd całego wypolerowanego holu.
Czy dezynfekcja rozwiązuje problem zaniedbanych stref?
Nie. Dezynfekcja nie zastępuje mechanicznego usunięcia zabrudzeń. Warstwa kurzu, osadów albo materii organicznej najpierw wymaga prawidłowego czyszczenia. Dopiero potem, tam gdzie procedura rzeczywiście tego wymaga, stosuje się odpowiedni środek dezynfekcyjny zgodnie z instrukcją producenta.
Od czego zacząć poprawę jakości sprzątania?
Od przeglądu miejsc, których obecny harmonogram w ogóle nie wymienia. Najpierw sprawdź okolice wentylacji, przestrzenie pod wyposażeniem, sanitariaty oraz miejsca za i pod meblami. Jeżeli znajdziesz tam wielotygodniowy osad, nie zaczynaj od kupowania mocniejszej chemii ani zwiększania liczby kontroli. Najpierw dopisz te powierzchnie do zakresu prac, określ częstotliwość, sposób bezpiecznego dostępu i osobę odpowiedzialną za wykonanie. To usuwa podstawowy błąd: istnienie powierzchni, za które w praktyce nie odpowiada nikt.
